Сайхан эрчүүдэд би xарамгүй дурладаг…

Ene bol minii payan bish, neg xudaldagch egchiin payan l daa kkkkk . Teenager bsan yumaa, tegeed neg udaa delguur orj gar nuuriin savan avax geel keke. Odoogiin Naran Point bgaa deer chin neg delguur bsiishd, yanz buriin languunuudad yanz buriin yum zardag, xuvtsas xunar etc and etc. Tend neg languund lag goyo trapetsan jeans zardag bsiim, bas neg languund n Impulse Spice zaraal, bi uxaan aldaxaa doxoj ochij avaal eter keke, davgui delguur bsiimaa, omno n Eregteichuudiin Baraa gedeg ch bailuu daa yu bilee.
Tegeel bi neg udaa ter delguur luu orool savan, oo eter zardag neg languun deer ochool “Egch ee gar nuuriin savan bna uu?” gesen chin xudaldagch egch n (50 orchim nasnii l egch bsan sanagdjiina) “Bna bna minii xvv, Vaavuu ch gej bna Mau ch gej bna. aliig n avaxiin?” geel avaad xayadiin! Bi zoltoi l nuur luu n tus xiitel ineecheegui shd xaxaxa , zailuul etr egch Baby, May gesen 2 savangiin neriig shuud Mongoloor unshij xayaad xaxa Mau ch gej bna Vaavuu ch gej bna gej avsan . Tegeed bi Mau savan negiig avaal yavsiim daa .

Bagadaa unen aimshgiin saxilgagui oxin bsan keke, 1 minut ch zugeer suudaggui bsan gej bgamaa xarin ch neg . Modond avirna, xashilgan deeguur guine, xuuxed zodno, muur zodno, xulgana alna, etc and etc. Neg udaa usan orgiluuriin gvnj boljiisiim daa LOL . Manai geriin oirxon neg surguuli bdag bsan yum, 10 jiliin surguuli. Tegeed ternii urd neg goyo tsetserleg, tsetserlegiin gold neg usan orgiluur bdag bsan. Ovol, xavar eter bol ter usan orgiluur ajilku l dee. Neg udaa namar bsiim aa, surguuli orchixson l bnsa, bi surguulid oroogui 5-6tai l bsan bx. Naiz nartaigaa ter usan orgiluur deer togloj bsiim, us tsatsaal, irmegeer n guildeel eter keke. Tegsen bi gvij bgaad xaltiraad usan orgiluurt unachdag yum daa! Usan dotor n navch mavch xovool xaxaxa bi gold n aimaar tsarailstan keke . Tegsen neg naiz maani maniigaa avarchiina gej tongoigood ooroo unachdiim xaxa, tegeel usand shal t1 tsarailaal garkeel zutgeel, surguuliin xuuxduud xurch irj xarchaad ineeldeel vaa xaxa. Uxtlee ichij bgaam chin, tegsen manai bairnii neg suragch ax mani 2g tataj gargaad gert xurgej ogchiisiim. Ternees xoish ter usan orgiluuraas jaaxan aidag boltson LOL. Gexdee daraa zun n ter aidas n ovoo garsiimuu yatsiin, xuuxdiin bayariin margaash n ch yumuu xaashaa iin goyo daashinzaa omschixson bxdaa saadand togloj bgaad ter luu aviraad nuli nogoon budag bolgotsiishd xexe. Yamar teneg n ch usan orgiluuriig nogoonoor budchaad “budagtai” eter gej bichij taviagui iin buu med! Ter er n nadad unen eelgui usan orgiluur baijee odoo bodoxod LOL .

Bagadaa yamar neg amitan ch yumuu amitnii zulzaga alj uzeegui xvn gej bdaggui l blgui. Gexdee bi nasaaraa gemshij odoo xurtel bodoxoor xachin bolj yavdag aimshigtai allaga uildsen xvn dee . Bi texed 7toi l bsan, zun amraltaaraa ovoogiindoo ochson bsan yumaa. Nagats ax Ganbaa (Oros gedeg xochtoi, ondor unen tsarailag zaluu bsan shd manai nagats keke) bas oyutniixaa amraltaara gertee irtsen bsan yum, tegeed agaa ambaaraas ooriinxoo xuuchin nom devtriig gargaj uzex geed uxsan bxgui yu. Agaagiin yumnuud der ueiin alimnii xairtsagt baisiim, xairtsag duuren nom devter, yanz buriin otkariknuud tegeed gogo egch nariin zurag murag duuren bsan. Xeregt durtaigaaraa bas shunaltaigaaraa bi dagaj ochool yumnuudiig n uxaltsaj bsan bxgui yu, tegsen agaagiin alimnii xairtsagtai nomnoos n xulganii 6 golchgii garch irdiim daa! Yagaan ongotei biedee usgui nudee ch neegeegui yag 6 golchgii bsan, bugdeeree amid. Tegeed tednuud chas chas gej duugaraal bgaal bsiim, ax tegsen ambaaraas gargaad xayachij bna nogooduuliig, tegexeer n mani nogoo 6g avaad ambaariin ard orj bgaad sudalj garvaa . Suulnees n barij unjuulj xaraad l deesh n xaruulaal doosh n xaruulaal eter yanz bureer erguulj toiruulj xarj maraal , tegsen nogoo 6 chin daarsiim blgui chas chas gej duugaraxaa baitsan. Texeer n ter chig n orxichyo gej bodsonoo “xulgana bol ovchin taraagch” eter gej unshsanaa sanaal nogoo 6g alj xayaxaar shiidlaa . Tegeed l alj exelvee, yanz bureer allaa yunii toloo 6 golchgii bgaa bilee dee. Chuluun deer tavij bgaad oor neg chuluugaar tsoxij alax, chuluun deer tavij bgaad chuluugaar tolgoig n tasalj alax gex meteer aimshigt yargalliig bi xiisiishd! 7xon nastaim baij, yostoi aimshigtai! ter uedee asar bayartaigaar alaad l xayasan suuld n tom bokj bgaad bodson chin unen brutal yum xiisen bgaa bxgui yu bi . Xoorxii ter 6, xamgiin aimaar n bi zugeer l xayachixgui aimshigtaigaar tamlaj alsiishd! Iim baliar allaga xiisen xvn dee bi.   

Ene bol minii payan bish, neg jijigxen Soko gedeg dvvgiin payan bgaam, minii payanguudtai zarim talaar tostei. Soko odoo 7 nastai, bultiisen xoorxon yanzaga shig oxin baidiim. Mani xvn eejeesee asuuj gene “eej ee, ene ailuud jil bolgon l tsagaan saraar shireen deeree neg bogs shig yum taviad baixiin. Yaj bgaan bol?” .

Sokogiin uyel Enxuulei xvv 5 nastai, tegeed tsagaan saraar Enxuulei aaviinxaa derged suuchaad neg jijigxen xoorgoor xumuustei tamxilaad bsan bxgui yu. Tegeed l Soko ed nar xamt toglood l baisiim, tegsen Soko eejdee daraa n xelj bna “Eej ee, ene Enxuulei yostoi surxii yumaa. Savtai xar tamxia avchraad l xumuustei xar tamxilaal. Bid nar ter xar tamxinaas n zondoo tatsoon” .

Iim neg xoorxon dvv bna aa, oor zondoo payan bgaa bx daraa sonsuul nemj oruulnaa .  

Ладуз би ид‎эр 9-ийн хүйтэн ид тачигнасан 1 сард Улаанбаатар хотын 1р төрөх газар о‏юутан ээж аавынхаа анхны үр нь болон м‎эндэлсэн. Хорвоотой м‎‎эндлэх хугацаанаасаа бүт‎эн сарын өмнө 2.4 кг гаруйхан жинт‎эй, улаан царайндаа дүүр‎эн үстэй үзлийн амьтан би хүний га‎нц хүү аав, айлын танхил охин ээждээ яараад ирсэн гэж байгаам. Хич‎ээл ном ихтэй жаахан э‎эж минь маш ядруу биетэй байсан ч гүрийсээр байгаад намайгаа төрүүлсэн, хадам ‎ээж нь хатуужил тэвчээрийг нь гайхаж байснаа сүүлд нь хэлсэн байгаам. Намайг эхо‎ э‎тэрт нь харуулаагүй ч эмэгтэй хүүхэд төрнө гэдгийг ээж зүүдэндээ олон харсан гэсэн. Бас авга өвөө явж байгаад ‎‎эмэгтэй хүний хаш соруул олсон бөгөөд түүг‎ээр намайг эмэгтэй хүүхэд гэдгийг мөн мэдсэн юм байх, тэр соруул одоо ч надад бий. За тэгээд л манийг төрмөгц эмч нар мамагаас салгаад аваад явсан, би тухайн үеийн ‎эмнэлгийн дүрэм ёсоор ээжийнхээ ангир уургийг амсаагүй бөгөөд үүнд‎ээ одоо ч сэтгэл дундуур байдаг. Мамагийн бие асар муу байсан тул би хөөрхий амьтан бүр бүтэн 2 өдрийн дараа ‎ээжтэйгээ уулзсан гэсан, муухай байгааз. Мама манийгаа хараад уйлсан г‎‎эж байгаам, аймаар жижигх‎эн туранхай хүүхэд байсан болохоор амьдрахгүй байх гэж мама аймаар их айсан байна. Тэг‎ээд бас төрөөд удаагүй байсан болохоор минйи хараа тогтоогүй байсан чинь мама “миний хүүх‎эд солир байна” г‎ээд уйлахад нь эмч тайлбарлаж өгсөн гэнэ билээ. Аавыг маань бид 2той уулзуулахгүй байсан бөгөөд анхны үрийхээ барааг харах гэж аав т‎эр ‎эмнэлгийн борооны ус дамжуулах хоолойгоор 3 давхарт авиран байж манийхаа улаан нүүрийг хараад уйлсан түүхтэй. Дор нь х‎‎эдэн найз нь чихэр жимс, пиво барин найрлаж байсан гэж байгаам өвлийн хүйтэнд. За т‎эгээд л ээж хүүхэд 2 эмнэлэгт бүтэн 14 хонож байж гарсан байгаам, за тэгээд эмнэлгээс гарахад өвөө улаан дугаартай машинаар гаргаж авсан байгаам, манай удамд ийм улаан дугаартай дипломатын машин‎аар эмнэлгээс гарсан хүн одоохондоо надаас өөр байхгүй байгаа. За би н‎эг ийм‎эрхүү түүхтэй л мэндэлсэн юм даа .     

Өвөл гэхээр санагдаад байдаг нэг дурсамж байдаг юм хэхэхэ. Би аягүй азгүй аймаар амархан даардаг байхгүй юу, бүр ч амархан хөлддөг яджийхад . Би хацраа 2 удаа хөлдөөж байсан ш д. Нэг удаад нь болохоор 2р ангид байсан байх аа, хагас сайнд хичээл тараад гадаа оройн 4.30 хүртэл “гүнж, ханхүү” болж тоглож байгаад оройтож харихаас айгаад ангийхаа охиноор гэртээ хэл хүргүүлчээд тэр чигтээ өвөөгийндөө очиж хоночоод маргааш нь гэр лүүгээ харих замдаа хацраа хөлдөөцөн! Уг нь бага авга эгчтэйгээ хамт явжийсан ч надаасаа 7хон насаар эгч тэрээр манийхаа ороолтыг олон дахин дээшлүүлэхээс залхсан ч юмуу нэг бол санаанд нь ороогүй байх. Сормуус цантчаад хоорондоо наалдаад байхаар нь ороолтоо буулгаад алхаад байсан чинь хацар хөлчдихөж байгаам даа, 2-3 буудал газар л алхсан ш д уг нь бол . Тэр үеийн өвөл ч тачигнасан хүйтэн байдаг байж дээ. Гэрт орсон чинь 2 хацар мэдээгүй бөгөөд цав цагаан болчихсон байсан хэхэхэ, ярвайхаар бараг мэдрэгдэхгүй сонин болцон байсан. Аав балкон дээрээс цас оруулж ирээл үрээл байсан, би гайхаал, инээгээл.

Дараа нь ахиж яаж хөлдөөсөн гэхээр Хархорин зах анх нээгдээд байсан үе байх аа, би 6 юмуу 7д л байсан байх. Нэг удаа байрныхаа 2 охинтой Хархорин зах орж ноосон өмд, бээлий, малгай сэлт авчаад буцахдаа сүрхий адал явдал хайгчид болох гээд автобусанд суулгүй морин тэрэгний ард гуйж суугаад явсан юм, их зугаатай байсан л даа даанч хацар маань хөлдцөн! 1р хорооллоос 10р хороолол орохын хооронд хөлчдихөж байгаам даа, гэртээ орсон чинь аав харчаад гаднаас цас оруулж ирээд хацар үрээд би уйлаад бөөн юм болж байлаа.
Одоо гэхдээ би бараг ороолт зүүдэггүй ш д, хаширку юмаа нээрээ .   

Bi bagadaa aimaar ix toglodog jaal baisan, naiz naraa daguulaal toglooliina toglooliina, xaa saigui toglonoo keke , ogloonoos oroi xurtel toglool, xuvtssaa geegeel yavaadiina . Xaluutsaad bval tsamtsaa tailaad tavichna, martchina , elsend gutal nuuj toglovol orooson gutlaa alga bolgochno, uneer shogtoi! Togloomoo er geedeggui bsan yum shuu xarin xaa ochij LOL. Yanz bureer toglono doo ail gerdene, surguuli bno, tsetserleg bno, delguur bno, emneleg bno. Emneleg bolox ix zugaatai togloom bailaa . Emneleg boloxiin tuld gerees mama-n manuusiig taridag shprits, zvv eteriig n gants neg odyal, buteeleg, ayga zeregtei gargax xereg garna . Gargachna l daa, tegeed l ovchtonoo xaina, xuuxduud zvv tariurnaas uxtlee aina, tegeed ch LadyZ tarina getsen zvv bariad xooj bxaar yaj ch aixgui bx ve dee . Bokschnii oxin Manduxai, ulaan duguitai Miigaa metiin xoyor gurvan xuuxdiig zuugeer xatgaj uiluulsnaas xoish nadad “amid” ovchton oldoxoo bolison . Tegeed xuuxeldei, baavgai eteree tarina, us soruulj bgaal tariad l bna tariad l bna keke. Nogooduul n suuldee shal noiton bolchixno. Nadad neg tom chixmel iljig bsan yum, neg tom shar iljig. Teriig tarix ix uramtai l daa, xichneen tarisan ch us n goojku . Tegeed tarisaar bgaad ter iljig iljirchixsen shd keke, suuld n zadlaad uzsen chin dotor n urtes shig yumnuud chixse bsan n iljirsen bsan, ter ix tom iljig bsan bxoor busad togloom shigee doroo xatchidxaggui bsan yum shig bgaan .   

Bi 1r angidaa muu surdag baisiishd, texdee gantsxan xicheel deer l . Ter aimshigt xicheel n yu ve gexeer Mongol xelnii (1r ulirald TSagaan tolgoi gej nerledeg biluu? ) xicheel, bi bichne gej taraaj xayadag baisiim. Ug n zurag sain zurdag bsan shd, bichixdee budaa bolgodog baisiin yostoi xachin. M, H, J useg eter bol shal aimaar yag shavijnii zurag shig eter, yo yo. Bagsh elementiin devter deer baliin xarandaagaar ooroo bichij ogoxoor n teriig n deerees n uzgeer darj bichixeer gaigui bdag baisiim. Tegeed l ooroo bichixeer unen aimshig, shugam etereesee bol iluu garchixsan, tegeed tom G, T useg eter bol shal murii . Aimaar muuxai bichcheed teriigee balluurdnaa bi, ter ued shrix eter bxguim chin, bas nuux gedeg yumuu xaashaa iin zailuul. Uzgeer bichsen yum yag arilj xaragdana daa, texeer n egch britva etereer xusnaa devtree xaxa , neg bol balluuraa shulsdej bgaad balluurdchina, devter tsooroxgui xaachix ve dee. Tegenguut n oor tsaasan deer shineer bicheed tsoorson xeseg deer n naachij bgaam tsavuugaar, texeer chernil n ursaad minii tsagaan tolgoin devter zurgiin devter shig bno, minii bichig zurgiin devter deerxi modern zurag shig l muriij sariij chernil n ursaad xaltar boltson eter . Tachignatal n 1 minutand 120 vg eter unshdag bsan xernee 1r ulirlaar muu garchiigaam Mongol xelen deeree. Tegeed mama-d changaluulj arai l xvn xaraxaar bichdeg bolsiim. Tegeed 2r angid bxdaa angiin “xicheengui bichigten” oxind sharalxaad neg odriin dotor l mash goyo bichdeg bson yum daa. Yun deer sharalxsan gexeer bagsh ternii devtriig saixan bichigtenii jishee bolgood xarin minii devtriig muuxai bichigtnii jishee bolgood sambariin urd tavisiim, aimaar yo yo. Margaash n bagshiin amiig angaital goyo bichdeg bson yum daa, odoo minii bichig davgui shd Englsih full cursive etereer bol sain bichne ;) gsn.

Elsen chixer maslo 2oor yanztai saixan amttai bor iris xiij idexiig medexgui kommunizmiin ueiin jaal gej bxgui biz. LadyZ bi ch geriin noxtsold xiisen irisnii avarga bailaa LOL. Avga egch nariigaa dagaj xiij sursiin, alivaa yumiig mash xurdan surdag zangaaraa anx 6taidaa tednii xiij bxiig anx xaraad l margaash n ooroo xiij bgaam, amttai bsan shoo jaaxan tulegdsen ch gesen, gexdee plitkan deer. Zo tegeed neg udaa ovliin amraltaaraa ovoogiindoo 4-5 xonogoor ochson baisiin, zii baiz 2r angid bsan yum bolovuu daa, boon l bichix bodox daalgavartai baisiin gaitai. Tegsen neg odor emee gertee alga bsan, xaashaa ch yum xov yarixaar yavsan bsan bx, ovoo ajildaa yavsan bsan. Baga avga egch bid 2 l baisiin, tegeed mani 2 iris xiij idex mergen sanaa gargaad teriigee dor n xeregjuulj bgaam . Egch delguur luu guigeed 2kg elsen chixer (laaak shunaltai naasan, 2ulxanaa yum baij 2kg!)  avch ireed, piishin deer togoo tavij bgaal 2ulaa lag xiisoon. Egch gotslool, bi dagan bayasaal keke . Lag goyo boljiinaa, elsen chixer n xailaal, xoosrool vaa lala! Gal n xalit shiruudsen bx aa gexdee. Tegjiisen chin egch namaig ovoo irjiina uu garch xaraad ir geed yavuuljiina, bi userch garaal xashaanii xaalga ruu aviraal xarsan chin ovoo irjiina, neex ondor xvn l teer tendees. Mani ch gvij orool ovoo irjiina! gesen. Egch bid 2 gyalalzaal keke, egch togoogoo avaal garaad yavsan, ambaariin ard tsasan deer tavichaad ergej orj ireed 2ulaa pijigneel ul moroo arilgaj bgaam. Tegsen ovoo orj ireel keke, mani 2 ch teruugeer gem xorgui lut 2 jaal ;) . Tegsen ovoo beleg avchirsan bsan, mani 2 ch belgend n sataaraad ambaariin ard tavisan togootoi erdenesee marttsan xa xa . 1-2 tsag bson yumu xaashaa iin, egch namaig doxijiina garya geel . Bi ch dor n garaal yavjiigaan, ambaariin ar luu xar guixeeree ochson chin bid 2iin iriseer muur ch yumuu yamar neg yum nairlatsan bsan, mor eteree uldeegeed. Xaramsaad barshgui, arai l uilsangui. Zo tegeed togoonoosoo salgax gesen chin saldaggui dee, mani 2 tuchigneel keke , togoonoosoo xeseg xesgeer n salgaal, tegsen yorooldoo naaldchij . Arilgax gej alaltsaad, togoo ugaadag shuur, seree, xusuur yum bolgonoor ureed arilku! Texeer n bi xutga avaad naaldsaniig n urjiisen chin tsoo xatgan pad! Pii! Uilax gejaam chin, xachin tsarailtsan. Oroi n emeed tolgoigoo ergetel zagnuulj bilee baga avga egch bid 2 . Ternees xoish axij iris gar argaar xiix gej oroldoxoo baisoon.  

Omch xuvichlaliin yagaan, tsenxer tasalbaruud garch bsniig sanaj bgaa bailgui, yagaan n neg tiim nariixan, tsenxer n tom. Manaix 5 am bultei geed neleen olon yagaan tasalbartai baisiim, xaan xaana ch gene uu xuvitsaatai eter geel, medku ee. Bi teriig n oilgox ch ugui keke . Tegeed neg udaa bairniixaa gadaa toglojiigaad delguur bolj toglokeed, tegeed mongo xiisiin, yugeer xiisen be gexeer gertee bsan yagaan tasalbaruudiig avaad, xaichlaad mongo xiichij bgaam . Tegeed barag jinxene mongo shig bgaam chin ter chin birjger, xeetei eter, manuus n deer n balaar 5, 10, 20, 100 gej saaraital bicheed l togloj ogson. Xajuu podeznii 2 ixer, 3 davxriin Urnaa eter bas namaig duuraigaad gereesee yagaan tasalbaruudaa gargaj ireel xaichilj zuraad l togloj ogson. Tun ch saixan toglood oroi gertee orson, xeden uldegdeltei n. Mama maniigaa xarsnaa xeljiinaa “Xuue gartaa yu baritsiim be, yanaa nogoo yagaan tasalbar chin bna shd xo”, etseg xeljiina “Neeree tiim bna shd, yagaan tasalbaraaraa toglochij ene duraaraa xuuxed”… Xereg mandaj bgaam chin, keke ter uedee barag 1 n 1000 MNT ch biluu dee neleen l unetei bsan bx, bi yugaa medexev. Tegeel butsaj garaad togloj bsan tsetserlegiin xashaa etereeree uranxainuudiig n xaigaad yavjiisan chin 2-3 oxin bas eej aavaa daguultsan yagaan tasalbariinxaa tasarxaig xaigaad yavjiisan xa xa.  Amidral ch yaduu baij, ug n ter yagaan tasalbar etereer chin yum avdag gejiilee shd, zarim ailuud mashin, uildver eter avsan gesen, bi geriinxee mongoor toglochixson. Iimerxuu yum bolsiimaa, mama odoo ch yariad ineegeed bdag shd.